Blog
Zgodnie z treścią art. 92(1) § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.) - dalej jako „k.p.”, pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Niezależnie od przytoczonego unormowania kodeksowego, mającego charakter powszechnie obowiązujący, odprawy pieniężne bywają regulowane różnego rodzaju układami lub regulaminami obowiązującymi u konkretnych pracodawców, które przewidują tego typu odprawy w wyższej wysokości uzależnionej
np. od długości stażu pracy. Takie wewnętrzne regulacje, jako bardziej korzystne od przepisu art. 91(1) § 1 k.p., mają pierwszeństwo przed omawianym unormowaniem.
W świetle regulacji kodeksowej, do nabycia odprawy emerytalnej lub rentowej konieczne jest kolejno:
- spełnienie przez pracownika warunków uprawniających do jednego z tych świadczeń,
- przejście na emeryturę lub rentę,
- rozwiązanie stosunku pracy, a także
- związek między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę lub rentę.
Decyzja organu rentowego o przyznaniu pracownikowi emerytury lub renty może zapaść zarówno przed, jak i po rozwiązaniu stosunku pracy. Prawa do odprawy nie nabywa natomiast pracownik, który uzyskuje decyzję o przyznaniu mu prawa do renty lub emerytury, lecz równocześnie nie przerywa zatrudnienia. Odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi nie tylko w razie przejścia na normalną emeryturę, lecz także w razie przejścia na wcześniejszą emeryturę bądź emeryturę pomostową. Odprawa rentowa będzie przysługiwała zarówno pracownikowi przechodzącemu na rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, jak i pracownikowi przechodzącemu na rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Odprawa nie przysługuje pracownikowi, który rozwiązał umowę o pracę w związku
z przejściem na rentę rodzinną. Rozwiązanie stosunku pracy, wraz z którym pracownik uzyskuje świadczenie przedemerytalne, nie jest ustaniem stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę w rozumieniu art. 91(1) § 1 k.p.
Związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę lub rentę jest ujmowany szeroko w orzecznictwie sądowym. Do nabycia prawa do odprawy nie jest zatem konieczne, aby rozwiązano stosunek pracy z powodu przejścia pracownika na rentę
lub emeryturę. Przyczyna nie ma wpływu na prawo do tej odprawy. Przepis art. 911 § 1 k.p. wiąże prawo do odprawy emerytalnej z ustaniem, nie zaś z rozwiązaniem stosunku pracy. Wygaśnięcie stosunku pracy wskutek upływu czasu, na jaki zawarto umowę o pracę, nie wyklucza jego związku z przejściem na emeryturę. Wystarczy w tym zakresie związek czasowy, tj. przejście na emeryturę lub rentę bezpośrednio po ustaniu stosunku pracy. Związek ten jest zachowany także wtedy, gdy pracownik przechodzi na emeryturę lub rentę w pewnym okresie po ustaniu stosunku pracy, lecz następuje to bezpośrednio po okresie nieprzerwanego pobierania zasiłku chorobowego, zapoczątkowanego jeszcze w czasie trwania stosunku pracy.
Zgodnie z brzmieniem art. 91(1) § 2 k.p., pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa. Oznacza to, że odprawa ma charakter świadczenia jednorazowego. Jak zostało to już wcześniej zaznaczone, odprawa przysługuje w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Do jej obliczenia stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.