Blog

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia to zatem kontrakt między przyszłym spadkodawcą a spadkobiercą ustawowym, zawarty za życia tego pierwszego w formie aktu notarialnego. Skutkuje wyłączeniem spadkobiercy od dziedziczenia i zachowku, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Zstępni (dzieci, wnuki) również zostają wyłączeni od dziedziczenia, chyba że umowa stanowi inaczej. Co więcej – skutki zrzeczenia dotyczą zstępnych nie tylko żyjących w chwili zawarcia umowy, ale też osób urodzonych po tej dacie oraz osób, których pochodzenie od zrzekającego się zostało ustalone po dacie zawarcia umowy lub po dacie otwarcia spadku.

Umowa ta dotyczy jedynie potencjalnego powołania do dziedziczenia z mocy ustawy. Nie jest zatem możliwe zrzeczenie się dziedziczenia przez spadkobiercę testamentowego. Zrzekającym się może być ktokolwiek uprawniony do dziedziczenia, bez względu na kolejność powołania do spadku. Skutki zrzeczenia powstają dopiero w chwili śmierci spadkodawcy, czyli w momencie otwarcia spadku.

Spadkobierca, który zrzekł się dziedziczenia, a także jego zstępni, nie muszą przeprowadzać postępowania w przedmiocie odrzucenia spadku.

Zrzeczenie się dziedziczenia może być w każdym czasie uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta również w formie aktu notarialnego.

Zrzeczenie się dziedziczenia niekiedy jest mylnie utożsamiane z odrzuceniem spadku. Skutek obu tych czynności jest podobny – osoba uprawniona do otrzymania spadku traci to uprawnienie. To jednak dwie zupełnie odrębne instytucje. Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa dwustronna, która może zostać zawarta tylko za życia spadkodawcy. Odrzucenie spadku natomiast to czynność prawna jednostronna, która może nastąpić dopiero po śmierci spadkodawcy. Zrzeczenie się dziedziczenia wyłącza od dziedziczenia także dalszych zstępnych spadkobiercy zrzekającego się, natomiast w przypadku odrzucenia spadku uprawnienia do dziedziczenia przechodzą na zstępnych spadkobiercy, który spadek odrzucił. Nadto zrzeczenie się dziedziczenia może mieć miejsce tylko w przypadku spadkobierców ustawowych – z kolei odrzucić spadek mogą także osoby, które zostały powołane do dziedziczenia w testamencie.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku, podobnie jak umowa o zrzeczenie się dziedziczenia, dla swej ważności wymaga formy aktu notarialnego. Można je również złożyć jako oświadczenie spadkobiercy w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego takie oświadczenie, względnie w sądzie rejonowym, przed którym toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym.