Blog
Zajęcie wynagrodzenia przez komornika to częsta forma egzekucji długu. Warto jednak wiedzieć, że komornik nie może zająć całego wynagrodzenia ani całej emerytury czy renty. Przepisy zapewniają dłużnikowi tzw. kwotę wolną od zajęcia, czyli minimalną sumę, którą musi zachować do dyspozycji dlużnika.
Zajęcie wynagrodzenia za pracę
Z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek ZUS, zaliczki na podatek dochodowy oraz ewentualnych wpłat na Pracowniczy Plan Kapitałowy (PPK), można odjąć tylko następujące należności:
1. Alimenty, które pracownik ma obowiązek płacić — jeśli istnieje tytuł wykonawczy (np. wyrok sądu lub akt notarialny z klauzulą wykonalności).
2. Inne zobowiązania, np. zaległe rachunki, kredyty czy pożyczki — również na podstawie tytułu wykonawczego.
3. Zaliczki gotówkowe udzielone przez pracodawcę.
4. Kary pieniężne za naruszenie obowiązków pracowniczych (np. za nieprzestrzeganie przepisów BHP).
Ile można potrącić?
Ustawodawca określił maksymalne limity potrąceń, by chronić podstawowe dochody pracownika:
- W przypadku alimentów: można potrącić do 60% pensji netto (czyli po odliczeniu wszystkich obowiązkowych składek i podatku).
- W przypadku innych należności i zaliczek: można potrącić do 50% pensji.
- Gdy potrąca się zarówno alimenty, jak i inne należności — łączna kwota nie może przekroczyć 60% pensji.
Co do zasady pracownikowi musi pozostać do dyspozycji część wynagrodzenia, której nie wolno zająć w ramach potrąceń. Jest to kwota odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, ustalanemu na podstawie odrębnych przepisów. Kwotę tę oblicza się po odjęciu obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz, jeżeli pracownik nie zrezygnował, wpłat do pracowniczego planu kapitałowego. Taka ochrona dotyczy sytuacji, gdy potrącenia są dokonywane na podstawie tytułów wykonawczych w celu zaspokojenia należności innych niż alimenty.
Uwaga: kary pieniężne mają swoje własne ograniczenia i są potrącane niezależnie, zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy.
Niektóre dodatkowe świadczenia dla pracownika, jak:
- nagrody z funduszu nagród,
- tzw. „trzynastka”,
- udział w zyskach,
mogą być zajęte na poczet alimentów nawet w całości.
Zajęcie emerytury i renty
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS określają granice oraz minimalne kwoty, które muszą zostać na koncie dłużnika w razie egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno – rentowego.
Co można potrącać?
Ze świadczeń emerytalno–rentowych ZUS może potrącać m.in.:
- nienależnie pobrane świadczenia (np. emerytury, renty, dodatki, świadczenia rodzinne, „500+ dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji”),
- składki na ubezpieczenie społeczne, które nie zostały zapłacone,
należności alimentacyjne, - inne zobowiązania wynikające z egzekucji komorniczej,
- opłaty za pobyt w domach pomocy społecznej czy zakładach opiekuńczych.
Maksymalne potrącenia
Prawo określa też, do jakiej części świadczenia mogą sięgnąć potrącenia:
- do 60% świadczenia – w przypadku alimentów,
- do 50% – przy opłatach za DPS lub zakład opiekuńczo–leczniczy,
- do 25% – przy innych długach egzekwowanych przez komornika.